Hoe Feyenoord droom- én doemscenario schetste voor Ajax: 'Boos, teleurgesteld'
In dit artikel:
VoetbalPrimeur blikt terug op de geschiedenis van de Nederlandse nacompetitie voor Europees voetbal nu Ajax mogelijk voor het eerst in de huidige opzet in die situatie terechtkomt. De play-offs verschenen voor het eerst in 2005/06, maar in de beginjaren bestond het systeem uit drie aparte toernooien (Champions League-, Europa League- en Intertoto-ticket). Pas rond het seizoen 2008/09 kreeg de nacompetitie de vorm die we nu kennen: een korte strijd van vier teams om het laatst beschikbare Europese ticket.
In die vroege jaren waren clubs uit de traditionele top-drie nog volop vertegenwoordigd: Ajax nam vrijwel altijd deel, Feyenoord ontsnapte één keer dankzij de KNVB Beker, en PSV werd in de betreffende seizoenen telkens kampioen, waardoor de Eindhovenaren juist níét in de nacompetitie hoefden te spelen. Na de hervorming van het systeem werden alleen nog ploegen uit de subtop bij de play-offs betrokken; hierdoor zagen PSV en Ajax de laatste jaren nauwelijks meer nacompetitie voor hun neus — Ajax heeft zelfs nog nooit eerder in de huidige opzet gespeeld. Feyenoord is de enige van de traditionele topdrie die wél in de moderne play-offs heeft gestaan.
Die Feyenoord-ervaringen illustreren dat de nacompetitie zowel een straf als een kans kan zijn. In 2014/15 kende Feyenoord onder Fred Rutten een beroerde seizoensafsluiting, zakte weg naar de vierde plaats en werd via de tweewedstrijden-vorm van de toenmalige play-offs uitgeschakeld door sc Heerenveen. Rutten werd tussentijds ontslagen en Giovanni van Bronckhorst kon de koers niet meer keren; de Rotterdammers misliepen Europees voetbal voor het seizoen erop. De teleurstelling bij spelers en staf was groot en had ook individuele consequenties: middenvelder Jordy Clasie vertrok later naar Southampton.
Aan de andere kant leverde deelname aan de play-offs Feyenoord enkele jaren later juist Europese roem op. Nadat Dick Advocaat zijn ploeg via de nacompetitie een ticket voor de voorrondes van de Conference League had bezorgd, pakte opvolger Arne Slot in de volgende Europese campagne door: Feyenoord overleefde pittige kwalificatieronden en bereikte uiteindelijk de finale van de Conference League tegen AS Roma. Die weg naar een memorabel seizoen begon dus met het winnen van de play-offs — een voorbeeld dat Ajax dit seizoen als lichtpunt kan zien mocht het toch in de nacompetitie belanden.
Voor Ajax hangt komende zondag bij Heerenveen veel af: de club wil koste wat kost voorkomen dat het in de play-offs terugkeert naar een situatie die de Amsterdammers historisch weinig heeft gekend in de moderne opzet. De geschiedenis leert dat nacompetitie zowel pijnlijk als kansrijk kan uitpakken; succes hangt af van vorm, geluk in de loting en slimme keuzes in de zomer erna.